Leerling-koks Jamie Oliver’s Fifteen op bezoek

Leerling-koks Jamie Oliver’s Fifteen op bezoek

Leerlingen van Jamie Oliver’s Fifteen bezochten eind maart boerderij De Marsen. De leeropdracht was dat ze een goed beeld zouden krijgen van hoe mooie food-producten tot stand komen. Dat is gelukt, getuige dit verslag van de leerlingen zelf.

Boer Benno verwelkomde ons rond tien uur op de boerderij. We werden door de boer meegenomen naar een tuinperceel waar overblijfselen lagen van oude koolgewassen. Het weiland was winters groen met hier en daar een kale plek. “Hier gaan we groenten kweken”, zei Benno. Hij pakte een handje aarde, liet het aan de leerlingen zien en vertelde over harde en zachte grond, over leem en turf en klei en zand. “Ieder gewas heeft zijn eigen voedingsbodem nodig. Wortelen houden van een voedselrijke bodem, kool van het tegenovergestelde.”

Liefdevol groenten telen
Gelijktijdig kwam de filosoof in Benno los, al had deze filosoof wel een duidelijk, wetenschappelijk onderbouwde moraal. “Alle planten hebben een eigen behandeling nodig, je behandelt ze net als je zelf behandelt wilt worden. Denk er aan dat als jij je slecht behandelt voelt, dat je dan slecht groeit. Je wordt een beetje zuur en er valt weinig lol meer te beleven. Wanneer er van je gehouden wordt dan ontwikkel je je een stuk beter en ga je stralen.” Dit is ook de manier waarop Benno graag wil dat er met zijn gewassen wordt omgegaan en dit proces van liefde en aandacht begint al bij het maken van een´perspot´.

Broccoli planten
Zo’n perspot mochten we zelf maken om zo’n twaalfhonderd plantjes in te zaaien. De potten werden in grote blauwe kratten gemaakt: samengeperste aarde in vierkante vormpjes met in het midden een gaatje voor het zaadje. In andere voorgevormde tray’s werden ook aardepotjes gemaakt. Het team dat dit mocht doen, had het zwaar. Het was koud buiten in de ijzige wind met de handen in de aarde en in het water. De voorgevormde aarde werd doorgegeven aan het team dat binnen aan de oppottafel stond en daar werd het voorzien van groentezaadjes. We plantten bloemkool, broccoli, raapsteel en spruiten. Nadat het zaadje in de aarde was gedrukt, werd het afgetopt met een flinterdun laagje zand. Als er een krat of tray klaar was, mocht die naar de kas. Daar kan de aarde opwarmen tot ongeveer zestien graden, zodat de zaadjes kiemen en de plantjes gaan groeien.

Gezond en gevarieerd eten
Na het planten voor de tuinderij werden we voorgesteld aan drie dames in de stal. Daar lagen drie mooie, grote zeugen waarvan één dame hoogzwanger was. Ook hier vertelde Benno ons over het belang van goede voeding en voedingsstoffen. Zijn belangrijkste boodschap was: wat je eet, ben je zelf. Als je gezond en gevarieerd eet, is er een grotere kans dat je gezond blijft. Veel dieren die bestemd zijn voor consumptie krijgen middelen die de groei van het vlees versnellen. Deze middelen komen vervolgens in het lichaam van het dier terecht. De mens eet dit vlees en krijgt deze stoffen vervolgens ook binnen. Dat kan schade veroorzaken, zoals ongewilde groei van bepaalde lichaamsdelen. Benno vertelde over een groeihormoon dat soms gebruikt wordt door kippenhouders. Als consumenten dit hormoon binnenkrijgen kan dit ook echt effect hebben op de groei van bijvoorbeeld de borst van mannen of vrouwen. Na deze uitleg was het tijd voor een welverdiende boterham.

Stal uitmesten
Na de lunch was het weer omgeslagen van slecht naar verschrikkelijk slecht. Het kwam met bakken uit de hemel. Benno adviseerde iedereen oude kleding aan te doen en wie geen laarzen aan had, deze te gaan lenen in de schuur. We verzamelden bij de koeienstal, bewapend met hooivorken, scheppen en kruiwagens. De bedoeling was per viertal één van de stallen uit te mesten. Boer Benno gaf een kleine demonstratie waarna iedereen aan de slag ging. De meeste van ons waren druk aan het scheppen, harken en kruien, waar anderen kennis maakten met de stalbewoners. Na enige inspanning waren beide stallen perfect uitgemest en was alles dat uit de stallen kwam op de mesthoop gestort. Benno vertelde tijdens het werken in de stallen dat de koeien in de winter binnen staan en in de zomer in Het Twiske lopen. Die plekken worden ook bezocht door wandelaars en andere bezoekers van het recreatiegebied. Aan de ene kant is het voor de koeien heel fijn om lekker vrij rond te grazen, aan de andere kant is teveel contact met mensen niet goed voor de natuurlijke ontwikkeling en schuwheid van deze dieren. Dit merkte je ook duidelijk in de stal. Sommige koeien waren bijna zo mak als dieren op de kinderboerderij.

Biggen kijken

Tussen deze activiteit en de afronding van de dag zijn we nog snel in de stromende regen bij de biggen gaan kijken. Die liepen een eindje verderop in een eigen stal, waar ze lekker konden wroeten en ravotten. De biggen wogen al zo’n tachtig kilo en waren dus goed op weg om lekker groot te worden. Benno vertelde dat het gewicht wel tot een halve kilo per dag kan toenemen. Naast de biggen lag nog een stuk land waar gewassen van het vorige seizoen stonden. We mochten vers van de grond een aantal groenten proeven, waaronder winterpostelein en koolrabi.

Dagafsluiting in de boerenkamer
Na dit laatste onderdeel hebben we samen de dag afgesloten. In de boerenkamer, waar we ook geluncht hadden, werd een laatste uitleg gegeven over de voeding die Benno gebruikt voor zijn kippen en varkens. Die voeding kost zo´n twee dubbeltjes meer dan het gangbare krachtvoer, maar is wel puur en natuurlijk. Dit resulteert in gezondere dieren en uiteindelijk in vlees van betere kwaliteit. Ook was er een moment van evaluatie en ruimte voor de leerlingen om vragen te stellen. Dit leidde tot een interessant gesprek waarin een duidelijk verschil doorklonk in de houding van een aantal leerlingen over voedselproductie.

Leerzame dag
Tot slot werd een prijs gegeven aan de leerling die de quizvraag had geraden over de amandelboom in Benno´s tuin. De prijswinnaar kreeg een doos eieren van de eigen kippen. Er zat wel een opdracht bij: bereid deze eieren in het restaurant en proef het verschil met een niet biologisch ei.
Over circa zes weken gaan wij terug naar De Marsen om daar de groei van de gewassen te bekijken en om opnieuw te helpen bij het vee. Hoewel we hadden gehoopt op beter weer, was deze dag onwijs gaaf en ontzettend leerzaam.

De koks in opleiding van Fifteen.